* ( « وَعَلَى الله قَصْدُ السَّبِيلِ » ) * ( 1 ) واضح است كه انتخاب امام يكى از مصاديق ميانه روى است . و امّا دليل عقلى داراى دو وجه است : وجه اوّل : بى شك ، مردم هميشه به كسى نياز دارند كه تكاليف الهى ايشان را بداند ، و از احكام حلال و حرامى كه پيامبر ( ص ) آورده ، با خبر باشد ؛ زيرا حلال محمّد تا روز قيامت حلال ، و حرام او تا روز قيامت حرام مىباشد . چنين شخصى عالمى را كسى جز خداوند نمىشناسد . لذا لازم است خدا چنين شخصى را به امامت برگزيند . و اجتهاد ، به جهت خطاپذيرى ، جاى علم واقعى را نمىگيرد . همچنين مردم به شخصى كه تمام دلايل و حجتهاى اثبات اسلام را بداند نيازمندند تا بتواند براى هر شخصى در خور فهم خودش دليل بياورد . و اگر نياز به معجزه باشد خدا زمينه ظهور معجزه را به وسيلهء آن امام فراهم سازد . در غير اين صورت حجتها و دلايل روشن خدا از بين مىرود ؛ زيرا براهين و معجزات پيامبر ( ص ) از آنجا كه براى بيشتر مردم - خصوصا آنها كه بعدا آمده‌اند - ناشناخته است ، براى اثبات اسلام كافى نيست . پس بر خدا واجب است تا امامى برگزيند كه از دلايل روشن خداى متعال آگاهى داشته باشد و در صورت لزوم بتواند دين خدا را - اگر چه از راه معجزه - اثبات نمايد . چنان كه امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد : « اللَّهم بلى ، لا تخلو الأرض من قائم للَّه بحجّة إمّا ظاهرا مشهورا أو خائفا مغمورا لئلَّا تبطل حجج اللَّه و بيّناته » . ( 2 ) اگر چنين امامى نصب نگردد آن گاه بيشتر كفّار و گمراهان براى ايمان نياوردن خود بهانه دارند ؛ زيرا همه مىتوانند بگويند به دليل بى اطلاعى و غفلت - كه در اثر عدم انتخاب امام ايجاد شد - منحرف شده‌ايم . البته پنهان بودن امام ، به حجت بودن او آسيبى نمىرساند ؛ زيرا خود مردم موجب غيبت امام هستند و با تهديد امام به مرگ در واقع خود را از بهرهء وجود او محروم ساخته‌اند . مانند آنان كه پيامبران را تهديد مىكردند و آواره مىساختند ، اما با اين وجود ، حجتهاى الهى باطل نمىشدند . اين آيه كه مىفرمايد : * ( « لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى الله حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ » ) * ( 3 ) دليل بر آن نيست كه به وجود امام نيازى نمىباشد . زيرا مراد از آيه اين است كه بعد از آمدن تعاليم انبيا كه يكى از آن تعاليم هم نصب امام است ديگر عذرى براى مردم باقى نخواهد ماند .

--> ( 1 ) . نحل / 9 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، حكمت 147 . ( 3 ) . نساء / 165 .